Австралийн Тасмани арлыг шавж судлаач Питер Маккуиллан дэлхийн өөр хаана ч үлдээгүй эртний амьтдын Ноагийн авдар хэмээн тодорхойлжээ. Эдгээр амьд дурсгалын нэг нь зөвхөн тус арлын өндөр уулын бүсэд олддог пандани эрвээхэй юм. Хүрэл хүрэн өнгөтэй, гэрэлд нил ягаан туяа татдаг энэ шавж нь биеийн хэмжээгээр том боловч нисэх чадваргүй бөгөөд ихэвчлэн үсэрч эсвэл өндөр ургамлаас гулсан бууж хөдөлдөг байна.
Уг эрвээхэйг анх 1980-аад онд бүртгэж, доктор Маккуиллан 2000-аад оны эхээр албан ёсны нэр өгсөн ч түүнээс хойш бараг харагдаагүй байв. Харин өнгөрсөн оны аравдугаар сард Тасманийн Байгаль орчны газрын экологич Жарра Дэйл 30 орчим эрдэмтэн, найз нөхдөө дагуулан Маунт Филд үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд судалгаа хийжээ. Гэрэлд татагддаггүй уг шавжийг олохын тулд тэд пандани ургамлын доор цагаан даавуу дэвсэж, модыг сэгсрэх замаар цасан дундаас гурван эрвээхэй олж илрүүлсэн байна.
Судалгааны баг амжилтандаа урамшин өнгөрсөн сард дахин тус бүс нутагт очиж, генетикийн дээж болон тоо толгойн суурь судалгааны мэдээлэл цуглуулжээ. Доктор Маккуилланы тооцоолсноор Тасманид 2,000 орчим нутгийн уугуул эрвээхэйн төрөл зүйл байдгаас олон зуу нь албан ёсны нэргүй хэвээр байгаа аж. Хобартын ойролцоох Веллингтон уулын ганцхан га талбайн биологийн олон янз байдал нь бүхэл бүтэн Антарктид тивийнхээс ч баялаг гэдгийг судлаачид онцолж байна.
Уур амьсгалын өөрчлөлт болон ой хээрийн давтамжит түймрийн улмаас эдгээр ховор амьтдыг бүрмөсөн устахаас нь өмнө бүртгэж авах нь судлаачдын өмнө тулгамдсан том сорилт болоод байна. Пандани эрвээхэйн амьдралын мөчлөг одоогоор бүрэн судлагдаагүй бөгөөд тоо толгой нь буурч буй эсэх ч тодорхойгүй байна. Шавжийн авгалдай нь хэдэн арван жилээр уналгүй үлддэг өтгөн навчсын дунд амьдран, зөвхөн тухайн ургамлаараа хооллодог ажээ.
2000-аад оны ДНХ-ийн судалгаагаар тус шавжийн хамгийн ойрын төрөл нь Шинэ Зеландад амьдардаг болохыг тогтоосон байна. Эдгээр нь өмнөд хагаст хэдэн арван сая жилийн турш оршин тогтносон эртний Гондвана тивийн үеийн шавжийн бүлэгт хамаардаг байна.
Байгаль хамгааллын энэхүү судалгааг хийхэд сайн дурынхны оролцоо хамгийн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг болохыг төрийн болон төрийн бус байгууллагууд дурдлаа. 'Wildcare Tasmania' байгууллагын мэдээлснээр сүүлийн таван жилд сайн дурынхны тоо буурсан ч эргэн нэмэгдэх хандлагатай болжээ. Тус байгууллагын тэргүүн Филлип Ларош урт хугацааны үр дүнд хүрэхийн тулд сургалт, санхүүжилт болон олон нийтийн оролцоог нэмэгдүүлэх шаардлагатайг сануулав. Судлаачид пандани эрвээхэйн энэхүү мэдээллээ олон улсын эрдэм шинжилгээний сэтгүүлд хэвлүүлэхээр зорьж байна.
