Миний тохиргоо

Аргентин газрын тосны төслийг гацаавал Фолклендэд хүнд тусна гэв

Аргентин улс Фолклендийн арлуудын эрэг орчмын газрын тосны ордыг ашиглах төслийг амжилттай зогсоовол арлын оршин суугчдад 'сүйрлийн үр дагавар' авчирна гэж Англи, Уэльсийн Ерөнхий прокурор Элли Рийвз Олон улсын далайн эрх зүйн шүүх (ITLOS)-ийн сонсгол дээр мэдэгдлээ. Түүний онцолсноор, Гамбург хотод хоёр өдөр үргэлжлэх тус шүүхийн явцад Их Британийн хилийн чанад дахь газар нутгийн ирээдүйд нэн чухал олон тэрбум фунт стерлингийн орлого алдагдах эрсдэл үүсээд байна. Түүнчлэн тэрбээр Аргентиныг шүүхэд хандах замаар Өмнөд Атлантын далайн арлуудад газар нутгийн маргаан үүсгэх далд зорилго агуулж байна хэмээн буруутгав.

Аргентины тал байгаль орчинд эрсдэл учруулж болзошгүй гэх үндэслэлээр төслийн өрөмдлөгийг урьдчилан зогсоох шийдвэр гаргуулахаар шүүхэд хандсан юм. Буэнос-Айресын үзэж буйгаар, Их Британи 'Sea Lion' төслийг баталсан нь тус нутаг дэвсгэрийн маргааныг шийдвэрлэх хүртэл талуудыг нэг талын үйл ажиллагаа явуулахгүй байхыг уриалсан НҮБ-ын 1976 оны тогтоолыг зөрчсөн үйлдэл ажээ. Аргентины эрх баригчид газрын тосны ордын асуудлаар тохиролцоонд хүрэхээс өмнө одоогийн нөхцөл байдлыг хадгалахын тулд Британийг өрөмдлөгөө зогсоох амлалт өгөхийг шаардаж байна.

Үүний хариуд Элли Рийвз 1982 онд Аргентин тус арал руу зэвсэглэн довтолж, олон хүний аминд хүрсэн цэргийн түрэмгийлэл хийж байсныг санууллаа. Тэрбээр Фолклендийн ард түмэн өөрсдийн байгалийн баялгаа ашиглах, өөртөө засан тохитнох үндсэн эрхтэй бөгөөд далайн эрх зүйн шүүх газар нутгийн бүрэн эрхийн маргааныг шийдвэрлэх учиргүйг дурдав. Ирэх оны гуравдугаар сард эхлэхээр төлөвлөсөн өрөмдлөгийн ажлыг түр зогсоох нь уг төслийг бүрмөсөн үгүй хийж, арлын эдийн засгийн хөгжилд шаардлагатай олон тэрбум фунт стерлингийг алдахад хүргэнэ гэдгийг тэрбээр анхааруулсан юм.

Харин Аргентины Гадаад хэргийн яамны ахлах хуулийн зөвлөх Марио Оярзабал шүүхэд тайлбар өгөхдөө Фолклендийн 3,600 оршин суугч тус бүс нутгийн байгалийн баялгийг эзэмших эрхгүй гэж мэдэгдэв. Тэрбээр 'Эдгээр баялаг бол 46 сая Аргентины ард түмний өмч бөгөөд үүнд тус арал дээр төрсөн 1,247 оршин суугчийн эрх ашиг ч багтана' хэмээн тодотгосон байна. Түүнчлэн тэрбээр Их Британийг хэлэлцээ хийхээс зайлсхийж, статус-квог бататгахын тулд байгалийн баялгийг ашиглахаар яарч байгаагийн дээр газрын тосны орлого нь Британийн цэргийн оролцоог санхүүжүүлнэ гэж шүүмжлэв.

Хойд Фолклендийн сав газар хэрэгжих 'Sea Lion' төслийг Израилийн 'Navitas' болон Их Британийн 'Rockhopper' компаниуд хамтран хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд 2028 оноос эхлэн 35 жилийн турш газрын тос олборлохоор төлөвлөжээ. Уг төсөл нь арлын нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг хоёр дахин нэмэгдүүлж, хугацааны туршид нийт 8 тэрбум фунт стерлингийн орлого авчрах боломжтой юм. Аргентины ерөнхийлөгч Хавьер Милей энэхүү төслийг хууль бус хэмээн буруушаасан бол Их Британийн тал төслийн байгаль орчны эрсдэлийг хангалттай бууруулсан гэсэн байр суурьтай байна.

Фолклендийн арлуудаар овоглосон Мальвины аралтай холбоотой 1982 оны дайны үеэр Аргентины 649 цэрэг, Британийн 255 цэргийн алба хаагч, арлын 3 оршин суугч амиа алдаж байв. Олон улсын шүүхээр энэхүү газар нутгийн асуудлыг ийнхүү өргөн хүрээнд авч хэлэлцэж буй анхны тохиолдол болж байгаа бөгөөд шүүхийн сонсгол үргэлжлэх зуур Их Британийн гүнгийн ахайтан Анна эв санааны нэгдлээ илэрхийлэн Порт Стэнли хотод айлчилжээ.

The Guardian WorldThe Guardian World · Эх сурвалж