Сенегалд бэлгийн цөөнхийн эсрэг дарамт шахалт, баривчилгаа урьд өмнө байгаагүйгээр нэмэгдэж, олон зуун хүн эрхээ хасуулаад байгааг Хүний эрхийн ажиглах байгууллага тайландаа онцоллоо. ХДХВ-ийн шударга ёсны сүлжээний мэдээлснээр өнгөрсөн хоёрдугаар сараас хойш 320 гаруй хүнийг 'байгалийн эсрэг үйлдэл' хийсэн хэрэгт буруутган саатуулжээ. Тэднээс 84 хүнийг зөвхөн ХДХВ-ийн халдвартай гэх шалтгаанаар бусдад санаатайгаар өвчин халдаахыг завдсан хэмээн ялласан нь маргаан дагуулав.
Энэхүү хатуу хяналт шалгалт нь тус улсын парламент гуравдугаар сарын 11-нд эрүүгийн хуулиндаа нэмэлт өөрчлөлт оруулсантай шууд холбоотой юм. Хууль тогтоогчид ижил хүйстнүүдийн харилцаанд оноох дээд хорих ялыг хоёр дахин нэмэгдүүлж, 10 жил хүртэл хугацаагаар хорихоор болгожээ. Мөн ижил хүйстний харилцааг дэмжсэн, сурталчилсан, санхүүжүүлсэн иргэн, хуулийн этгээдэд долоон жил хүртэл хорих ял болон 500000-аас 5 сая КФА франк буюу 650-аас 6500 фунт стерлингийн торгууль ногдуулах заалтыг шинээр тусгасан байна.
Сенегал улс 1965 онд ижил хүйстний харилцааг анх хуулиар хориглосон бөгөөд сүүлийн жилүүдэд бэлгийн цөөнхийг үзэн ядах хандлага улам нэмэгдэх болжээ. Энэ оны сонгуульд ялалт байгуулсан Ерөнхийлөгч Бассиру Диомайе Фай болон хуучин Ерөнхий сайд Усман Сонко нар уг хуулийг чангатгахыг улс орны тэргүүлэх чиглэл болгон зарлаж байв. Цагдаагийн байгууллага хураагдсан гар утасны мэдээлэл, гуравдагч этгээдийн гомдол болон хувийн орон байранд нэгжлэг хийх замаар улс орон даяар хүмүүсийг олноор баривчилж байгаа аж.
Эрүүгийн хуулийн шинэ заалтуудаас болж өмгөөлөгчид өөрсдөө ял шийтгэл хүлээхээс эмээн, саатуулагдсан хүмүүсийг өмгөөлөхөөс татгалзах байдал үүсчээ. Мөн шинжилгээний нууцлал алдагдаж, хүний эрх зөрчигдөж буйтай холбоотойгоор иргэд ХДХВ-ийн шинжилгээ өгөх болон эмчилгээнд хамрагдахаас зайлсхийж эхэлснийг эмч нар сэрэмжлүүлэв. Баруун болон төв Африкт 2010 оноос 2022 оны хооронд шинэ халдварын тохиолдол 49 хувиар буурсан ч Сахарын цөлөөс өмнөх бүс нутагт дэлхийн нийт халдвартай иргэдийн 64 хувь оршин сууж байна.
Шинжээчдийн тайлбарлаж буйгаар саатуулагдсан хүмүүсийн ихэнх нь баривчлагдах үедээ л халдвартай гэдгээ мэдсэн эсвэл халдвар тараах боломжгүй эмчилгээ хийлгэж байсан тул яллах үндэслэлгүй юм. Цагдаагийн байгууллага сэжигтнүүдийн хувийн мэдээлэл болон эрүүл мэндийн байдлыг хэвлэл мэдээллээр цацсанаас болж хохирогчид гэр бүл, нийгмийн зүгээс асар их дарамт, заналхийлэлтэй нүүр тулжээ. Үүний уршгаар олон зуун хүн амьдарч буй газраасаа дайжиж, нуугдах эсвэл улсаа орхин дүрвэж буйг хүний эрхийн тайланд өгүүлсэн байна.
Энэхүү үйл явц нь Сахарын цөлөөс өмнөх Африкийн орнуудад бэлгийн цөөнхийн эсрэг чиглэсэн хууль чангарч буй ерөнхий дүр зурагтай нийцэж байгаа юм. Тухайлбал, Нигер улс өнгөрсөн хоёрдугаар сард ижил хүйстний харилцааг түүхэндээ анх удаа гэмт хэрэгт тооцож, Мали болон Буркина Фасо ч мөн адил төстэй хуулиудыг баталжээ. Түүнчлэн Гана улс 2021 оноос хойш хэлэлцсэн хуулийн төслөө баталж, Уганда 2023 онд ижил хүйстний үйлдэлд цаазаар авах ял ногдуулах хууль баталсан билээ.
