Этиопын умард хэсэгт орших Тиграй мужийн Аби Ади хотын хуучин сургуулийн танхимууд өдгөө дайнд нэрвэгдсэн олон мянган дүрвэгчийн орон гэр болжээ. Баруун Тиграйгаас олон жилийн өмнө зугтан ирсэн иргэд нутаг буцах өдрөө хүлээн ширээ сандлын оронд дэвсгэр хувцсаа дэлгэн амьдарч байна. Түр зуурын хоргодох байр байх учиртай сургуулийн анги танхимд хүүхдүүд өсөж торнисоор байгаа нь дүрвэгсдийн сэтгэлийг хамгийн ихээр зовоосон асуудал болов.
Энэхүү түгшүүрт нөхцөл байдал нь холбооны засгийн газар болон Тиграйн Ардын Чөлөөлөх Фронт хоорондын мөргөлдөөн сэргэснээр улам бүр дордлоо. Угтаа талууд 2022 оны арваннэгдүгээр сард Преторийн энхийн хэлэлцээрт гарын үсэг зурж, хоёр жил үргэлжилсэн цуст дайныг зогсоосон түүхтэй. Тухайн үеийн зэвсэгт дайралт, өлсгөлөн, эрүүл мэндийн тогтолцооны уналтаас шалтгаалан 500,000 орчим хүн амиа алдаж, сая сая иргэн орон гэрээсээ дүрвэсэн байдаг. Гэвч уг хэлэлцээрээр Амхара зэвсэгт хүчний мэдэлд очсон Баруун Тиграйн газар нутгийн маргааныг бүрэн шийдвэрлэж чадаагүй юм.
Улмаар бүс нутаг дахь зөрчил хурцдаж, 2026 оны есдүгээр сарын 22-ны өдөр тулаан дахин шатлан өргөжсөн байна. Маргааш нь босогчид Мэкэллэ хотын нисэх буудлыг эзлэн авсан бол холбооны цэргүүд аравдугаар сарын 4 гэхэд хотыг эргүүлэн хяналтдаа авчээ. Үүний дараа засгийн газраас төрийн үйлчилгээг сэргээх, сонгууль явуулах үүрэгтэй зургаан сарын түр захиргаа байгуулсан ч мөргөлдөөн бүрэн намжсангүй. Аравдугаар сарын 8-ны өдөр Хүний эрхийн ажиглах хороо зэрэг байгууллагууд НҮБ-д захидал илгээж, Преторийн хэлэлцээр цуцлагдах аюулд орсныг анхааруулав.
Аби Ади дахь түр буудаллах газарт цэвэр ус, хоол хүнс болон нэн шаардлагатай эмийн бүтээгдэхүүний дутагдал нүүрлэж, олон хүн бөөгнөрсөн нь өдөр тутмын амьдралыг хүндрүүллээ. Түүнчлэн Мэкэллэ хотын Айдер нэгдсэн эмнэлгийн эмч нар өвчтөнүүдээс хувийн эмийн сангаас эмээ өөрсдөө худалдаж авахыг шаардахаас өөр аргагүй байдалд оржээ. Олон жилийн дайны хөлд дэд бүтэц сүйрсэн нь эмнэлгийн үйлчилгээг бүрэн сэргээхэд томоохон саад учруулж, өвчтэй хүмүүст ихээхэн дарамт болж байна.
Нөгөө талд зэвсгээ хураалгасан хүмүүсийг нийгэмшүүлэх ажил өрнөж байгаа бөгөөд арваннэгдүгээр сарын 5-нд тус улсын Үндэсний нөхөн сэргээх комисс мэдээлэл өглөө. Энэ хүрээнд Мэкэллэ дахь тусгай төвд Тиграйн 5,500 орчим дайчин энгийн амьдралд шилжих, мэргэжил эзэмших сургалтад хамрагдаж байгаа аж. Сургалтад хамрагдаж буй 28 настай Алем болон 2020 онд их сургуулиа орхин цэрэгт явсан Ацбэха нар дахин дайтахыг хүсэхгүй байгаагаа илэрхийлжээ.
Гэвч байлдааны ажиллагаа сэргэсэн явдал нь тэдний энгийн амьдралд шилжих энэхүү үйл явцыг тасалдуулах ноцтой эрсдэл дагуулж байна. НҮБ-ын Хүний эрхийн дээд комиссар Фолькер Тюрк есдүгээр сарын 25-ны өдөр мэдэгдэл хийж, талууд насанд хүрээгүй хүүхдүүд болон иргэдийг албадан цэрэгт дайчилж байгаад сэтгэл түгшиж буйгаа илэрхийлэв. Хэрэв албадан дайчилгаа зогсохгүй бол сайн дураараа зэвсгээ хураалгах үйл явц бүрэн амжилтад хүрч чадахгүй бөгөөд Тиграй дахин бүх нийтийн дайны хөлд нэрвэгдэж болзошгүй болоод байна.
