Бразилын боолуудын бослогод оролцсон гэгдэх нэгэн эрхмийн шарил болон өөр нэг хүний гавлын яс АНУ-аас Бразилд эргэн ирлээ. Эдгээр шарилыг 19 дүгээр зуунд Бразилаас авч явж, Харвардын их сургуулийн арьс өнгөөр ялгаварлах эвгеникийн судалгаанд ашиглаж байсан бөгөөд дөрвөн жилийн дипломат хүчин чармайлтын үр дүнд эх оронд нь авчирчээ. Нэг гавлын ясыг ойролцоогоор 190 жилийн өмнө Баия мужийн нийслэл Сальвадороос, нөгөөг нь 160 орчим жилийн өмнө Рио-де-Жанейрогоос авч явсан түүхтэй.
Эдгээр шарил нь Атлантын далайг дамнасан боолын худалдаанд хамгийн их өртсөн Бразилын африк эсвэл афро-бразил гаралтай иргэдийнх хэмээн судлаачид үзэж байна. Бразилын дипломатууд Харвардын Пибодийн археологи, угсаатны зүйн музейгээс шарилуудыг тусгай хамгаалалттай хайрцагт хийн онгоцоор тээвэрлэн авчирч, Сальвадор болон Рио-де-Жанейро хотод хүндэтгэлтэй хүлээн авав. Засгийн газрын төлөөлөгч Каролина Диас дос Рейс эдгээр хүмүүсийн амьд ахуйд болон нас барсных нь дараа булаагдсан нэр төрийг эргүүлэн олгох нь түүхийн хувьд нэн чухал алхам болохыг цохон тэмдэглэжээ.
Харвардын их сургуульд эдгээр гавлын яс хадгалагдаж байгаа баримт 2022 онд анх ил болж, Бразилын эрдэмтэд эх оронд нь авчрах хүсэлт тавьсан боловч үйл явц удааширч байв. Харин 2024 оны сүүлээр Бразилын Засгийн газар уг асуудалд албан ёсоор оролцсоноор шийдвэрлэх шатандаа оржээ. Хэдийгээр АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп болон Бразилын Ерөнхийлөгч Луис Инасиу Лула да Силва нарын харилцааны уур амьсгал үйл явцад саад учруулж болзошгүй гэсэн болгоомжлол байсан ч төлөвлөгөө саадгүй хэрэгжлээ.
Шарилуудыг музейд дэлгэн үзүүлэхгүй бөгөөд зургийг нь олон нийтэд нийтлэхийг хоригложээ. Бразилын орон нутгийн их сургуулиудын эрдэмтэд эдгээр хүмүүсийн хэн болох, нас хүйс зэрэг мэдээллийг тодорхойлохын тулд шүүх эмнэлгийн антропологийн болон микроскопын нарийвчилсан шинжилгээ хийхээр төлөвлөж байна. Хэрэв шаардлагатай гэж үзвэл генетикийн болон хугацаа тогтоох шинжилгээний зөвшөөрөл авах аж. Судалгаа дууссаны дараа шарилуудыг ёс заншлын дагуу оршуулах үүргийг тус улсын эрх баригчид хүлээлээ.
Сальвадороос олдсон гавлын яс нь 1835 онд болсон Бразилын түүхэн дэх хамгийн том боолуудын бослогод оролцсон эрийнх байх магадлалтай юм. Тухайн үед лалын шашинт 600 орчим африк хүн бослого гаргасан боловч цагдаа нар даран сөнөөж, 70 босогчийг хөнөөсөн түүхтэй. Эмнэлэгт нас барсан тэрхүү эрхмийн гавлын ясыг АНУ-ын дипломатч Гидеон Т.Сноу Бостон руу илгээсэн гэж үздэг. Энэхүү эрийг шарилыг буцаан авах хөдөлгөөнд идэвхтэй оролцсон Баия мужийн Исламын соёлын төвөөс ёруба хэлээр 'ах' гэсэн утгатай Аракунрин хэмээн нэрлэжээ.
Харин нөгөө шарилыг 1860-аад онд Рио-де-Жанейрогийн гудамжнаас малтаж авсан гэхээс өөр дэлгэрэнгүй баримт эхэндээ хомс байв. Сүүлийн үеийн судалгаагаар нас бие гүйцсэн эрэгтэйнхээс бага, хүүхдийнхээс том хэмжээтэй байгаа нь эмэгтэй хүнийх байж болзошгүйг харуулжээ. Түүхч Бруно Верасын тэмдэглэснээр энэ шарил нь Атлантын далайг гатлах үед болон Бразилд ирсний дараахан амиа алдсан африкчуудын оршуулгын газраас хулгайлагдсан байх магадлалтай байна. Уг гавлын ясыг Бостоны чинээлэг гэр бүлийн оюутан Вальтер Ханневелл арьс өнгөөр ялгаварлах онолоо батлахаар Бразилд ажиллаж байсан Харвардын профессор Луи Агассисийн багт байхдаа АНУ руу авч явсан гэж үздэг.
Бразил улс боолчлолыг 1888 онд халсан боловч өнөөг хүртэл афро-бразилчууд хүн амын дийлэнхийг эзэлдэг хэрнээ нийгэм, эдийн засгийн хувьд хамгийн эмзэг, ядуурал, хүчирхийлэлд хамгийн их өртдөг бүлэг хэвээр байна. Шарилыг эх оронд нь авчрах үйл ажиллагаанд оролцсон дипломатч Ирина Фейстхауэр Силвейра боолчлолын хар бараан түүхийг арилгах боломжгүй ч өнгөрсөн үеийн алдаагаа хүлээн зөвшөөрөх нь шударга, тэгш нийгмийг байгуулах эхний алхам хэмээн онцоллоо.
