Гвиней-Бисау улсад 2026 оны арванхоёрдугаар сарын 6-нд явуулахаар товлосон ерөнхийлөгчийн болон парламентын сонгууль тодорхойгүй хугацаагаар хойшиллоо. Шилжилтийн үеийн Ерөнхий сайд Илидио Виейра Тегийн хэвлэлийн төлөөлөгч Али Силва DW агентлагт уг шийдвэрийг баталсан бөгөөд сонгуулийн шинэ хугацааг хараахан тогтоогоогүй байна. Санал хураалтыг хэзээ зохион байгуулахыг Засгийн газрын танхим хэлэлцсэний дараа олон нийтэд зарлах тул үйл явц 2027 эсвэл бүр 2028 он хүртэл хойшлох эрсдэл үүсэв.
Тус улсын улс төрийн хямрал 2025 оны арваннэгдүгээр сарын 26-нд эхэлсэн түүхтэй. Иргэд парламентын гишүүд болон ерөнхийлөгчөө сонгохоор саналаа өгснөөс хойш ердөө гурав хоногийн дараа цэргийнхэн төрийн эрхийг хүчээр булаан авч, үйл явцыг зогсоосон юм. Тэр үед тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Умару Сиссоку Эмбало болон түүний өрсөлдөгч Фернандо Диас да Коста нар хоёул өөрсдийгөө ялагчаар зарлаж байв. Цэргийн удирдлагууд үндсэн хуулийн дэг журамд эргэн орно гэж амласан ч өнгөрсөн хугацаанд бодитой ажил хэрэгжээгүй гэж хуульч, улс төр судлаач Каби Санха шүүмжиллээ.
Шилжилтийн засгийн газар сонгуулийг хойшлуулах болсноо зохион байгуулалт болон улс төрийн нөхцөл бүрдээгүйтэй холбон тайлбарлаж байна. Нэр дэвшигчдийг бүртгэх эцсийн хугацаа аравдугаар сарын 6-нд дууссан хэдий ч улс төрийн намууд төлөөллөө мэдүүлээгүй бөгөөд намын их хурлаа ч хуралдуулж чадаагүй аж. Харин шинжээч Каби Санхагийн үзэж буйгаар энэ нь ердөө зохион байгуулалтын доголдол биш юм. Улс төрийн үйл ажиллагаа, жагсаал цуглааныг хязгаарласан, гол оролцогч талуудтай яриа хэлэлцээ хийхгүй байгаагийн улмаас намууд их хурлаа зохион байгуулж, нэр дэвшигчээ тодруулах боломжгүй болжээ. Мөн Баруун Африкийн орнуудын эдийн засгийн хамтын нийгэмлэг (ECOWAS) болон Сенегал улсын зуучлал үр дүнд хүрээгүй байна.
Үүнээс гадна сөрөг хүчний гол төлөөлөгчид эх орондоо байхгүй байгаа нь сонгууль явуулахад саад учруулж байна. Сөрөг хүчний гол хүчин болох Гвиней ба Кабо-Вердегийн тусгаар тогтнолын төлөө Африкийн намын (PAIGC) тэргүүн Домингос Симоес Перейра төрийн эргэлт хийхийг завдсан гэх үндэслэлээр хоригдож байгаад 2026 оны долоодугаар сард суллагдаж, эмчилгээ хийлгэхээр Португал руу явжээ. Түүний өмгөөлөгчид уг хэргийг улс төрийн зорилготой гүтгэлэг гэж мэдэгдэж байна. Гол удирдагчид нь хилийн чанадад байгаа нөхцөлд ардчилсан сонгууль явуулах боломж хязгаарлагдмал хэвээр байна.
Улс төрийн хямралыг Үндсэн хуулийн маргаантай шинэчлэл улам лавшруулав. 2026 оны наймдугаар сарын 30-нд болсон бүх нийтийн санал асуулгаар ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг тэлж, парламентын суудлын тоог 102 байсныг 65 болгон цөөрүүлэх нэмэлт өөрчлөлтийг баталсан юм. Сөрөг хүчин санал хураалтыг бойкотолж, сонгогдсон парламентгүйгээр цэргийн дэглэмийн үед хийсэн өөрчлөлтийг хууль бус гэж үзжээ. Шилжилтийн үндэсний зөвлөлийн төлөөлөгч Фернандо Ваз энэхүү шинэчлэлийг дэглэмийг цэгцэлж, улс төрийн тогтвортой байдлыг хангах зорилготой хэмээн өмгөөлсөн ч шүүмжлэгчид бүх эрх мэдэл төрийн тэргүүний гарт төвлөрснийг сануулж байна.
Шилжилтийн засгийн газар 2027 онд орон нутгийн сонгууль явуулахаар төлөвлөж байгаагаа мэдэгдсэн нь тус улс тусгаар тогтносноос хойш анхны тохиолдол болох юм. Гэвч шинжээчид орон нутгийн сонгууль нь төрийн эрх барих ерөнхийлөгч, парламентын сонгуулийг орлох ёсгүйг санууллаа. Гвиней-Бисау улс олон арван жилийн турш цэргийн эргэлт, байгууллагын хямралд нэрвэгдсээр ирсэн бөгөөд улс төрийн эрх чөлөөг сэргээж, бодитой нөхцөл бүрдүүлэхгүйгээр дахин товлох хугацаа ямар ч үр дүнд хүрэхгүй гэдгийг ажиглагчид анхааруулж байна.
