Их Британийн түүхэнд томоохон өөрчлөлт авчирсан, ажилчин ангийнханд санал өгөх эрхийг нээж, 'Manchester Guardian' сониныг үүсгэн байгуулахад хүргэсэн үйл явдал бол 1819 оны Питерлоогийн аллага юм. Тухайн үед Манчестер хотын Гэгээн Петрийн талбайд энх тайван жагсаал хийж байсан иргэдийг Манчестер, Салфордын Йеоманрийн цэргүүд буудаж, гишгэчин хөнөөсөн билээ.
'Global Threads' олон нийтийн түүхийн төслийн судалгаагаар Карибын тэнгист боолчлогдсон африкчуудын мөлжлөг нь Питерлоогийн хөвөнгийн үйлдвэрийн ажилчдын тэмцэлтэй хэрхэн холбогддогийг судалжээ. Эдгээр ажилчид болон боолууд нь олон мянган милээр тусгаарлагдсан, өөр өөр амьдралтай байсан ч нэг л хүчний мөлжлөгт өртөж байсныг Лондонд амьдарч байсан хар арьст боолчлолын эсрэг тэмцэгч Роберт Веддерберн тухайн үед хэлсэн байдаг.
Судалгаагаар Питерлоогийн аллагыг удирдсан Йеоманрийн командлагч Хью Хорнби Бирлигийн гэр бүлийн хөрөнгө нь далай дамнасан боолчлолтой нягт холбоотой байсныг тогтоожээ. Мөн Сэр Жорж Филипсийн түүх нь XIX зууны либерал улс төрийн зөрчилдөөнийг харуулдаг. Филипс Питерлоогийн дараа либерал үзэл санааг дэмжиж 'Manchester Guardian' сониныг санхүүжүүлэхэд тусалсан ч, Ямайкийн Хановер дахь 'Success' тариалангийн газрын эзний хувьд боолчлогдсон африкчуудыг мөлжих ажилд хувийн хөрөнгө оруулалт хийсэн байжээ.
Бирли, Филипс нар Манчестерийн түүхэн номын сан болох Портико номын сангийн гишүүд байв. XIX зуунд энэ номын сан нь Манчестерийн бизнесийн элитүүдийн мэдээлэл солилцох төв болж, дэлхийн капитализмын оргилд байр сууриа хадгалахад тусалж байжээ. 'Global Threads' төсөл нь Питерлоогийн аллага болсон газраас хэдхэн метрийн зайд орших Портико номын сангийн түүхийг судлах ажлын нэг хэсэг юм.
Судалгааг танилцуулахдаа 'Global Threads' төслийнхөн 'Питерлоог Африк, Америктай холбосон олон мянган утаснаас ердөө гурвыг нь нэгтгэн үзэхэд Манчестерийн элитүүдийн хоёр жигүүрийн удирдагчид болох Хью Хорнби Бирли, Сэр Жорж Филипс нар өөрсдийн байр суурь, эрх мэдлээ колоничлол, боолчлолоос үүдэлтэй гэр бүл, бизнесийн үйл ажиллагаанаас авсныг харж болно' гэжээ. Тэд өөрсдийн бий болгосон системийг далай дамнасан систем гэж идэвхтэй тодорхойлсон. Питерлоог зөвхөн ашиг холбоогүй, Бирли болон түүний реакц үзэлт нөхөд боолчлогдсон хүмүүсийн бослогыг дарахтай адил колонийн хэв маягийн албадлагыг авчирсан, ажилчин хүмүүс өөрсдөө далай дамнасан хүмүүс, газруудтай холбогдсон, боолчлол нь Манчестерийн шударга ёс, тэгш эрхийн төлөөх тэмцлийн дээгүүр сүнс мэт хөвж байсан юм.
1819 оны наймдугаар сарын 16-нд 60,000 хүн Манчестерийн төвд цугларч, улс төрийн төлөөллийн төлөө тэмцсэн. Эдгээр ажилчдын нөхцөл байдал нь далай дамнасан барааны худалдааны нөгөө талд, өмч хөрөнгө гэж тооцогддог байсан хууль бусаар наймаалагдсан, боолчлогдсон африк ажилчдынхаас хамаагүй дээр байв. Гэвч Их Британийн ажилчин ангийнхан сонгуулийн эрхгүй байсан. Тус улсын эрчүүдийн ердөө 10 хувь нь л санал өгөх эрхтэй байсан бөгөөд Газрын тухай хуулиар гадаадын үр тарианы тарифаас газар эзэмшигчид баяжиж байхад ажилчид талх ч худалдаж авах чадваргүй байжээ.
Гэгээн Петрийн талбай дахь жагсаал нь Йеоманрийн цэргүүд буюу Тори намын бизнесменүүдийн цэргийн бүлэглэл цугласан олныг дайрч, эмгэнэлтэйгээр төгсөв. Үүний дараа эрх баригчид жагсагчдыг буруутгасан. Гэвч Ямайкад төрсөн унитариан номлогч Веддерберн албан ёсны тайлбарыг хурдан эсэргүүцсэн юм.
1819 оны есдүгээр сард Сохо дахь сүмдээ болсон уулзалт дээр тэрээр Питерлоогийн аллагыг 'шүүгчид болон Йеоманрийн үйлдсэн аллага' гэж тодорхойлсон. Номлол, бичвэрүүддээ Веддерберн африкчууд болон англи ажилчдыг нэг л хүчээр үгүйсгэж байна гэж удаан хугацаанд маргаж байжээ.
Бирлигийн түүх үүнийг хэрхэн харуулсныг Элла Синклэйр 'Global Threads' төсөлд бичсэнээр, Бирлигийн гэр бүлийн бизнес нь 1773-1807 оны хооронд Ливерпүүлээс гарсан 103 аялалыг санхүүжүүлж, 27,000 гаруй африкчуудыг хууль бусаар наймаалж ашиг олсон боолчлогч Даниел Бакхаусын эд хөрөнгөөс санхүүгийн ашиг хүртсэн байна. XVIII зууны сүүлчээр эдгээр аялалын гурав нь хүмүүсийг Сент-Люсиа руу экспортолсон бөгөөд Бакхаусын компани Работ чихрийн тариалангийн газрыг санхүүжүүлж, ашиг олж байжээ. XIX зууны эхэн үеийн баримтуудаас харахад тэнд ажиллаж байсан хүмүүсийн дунд Гвиней, Кабо-Вердегээс хууль бусаар наймаалагдсан гэр бүлүүд байсан.
1830-аад онд Британийн эзэнт гүрэнд боолчлогдсон африкчуудыг чөлөөлсний дараа Бирлигийн гэр бүл нь хөвөнгийн бизнестэй нь салшгүй холбоотой байсан боолчлогч АНУ-ын Холбооны улсыг дэмжсэн. Бирли Манчестерийн байгууллагуудыг хөгжүүлэхэд идэвхтэй оролцсон бөгөөд үүнд 'боолын хүчээр үйлдвэрлэсэн хөвөнг илүү хялбар тээвэрлэх зорилготой Ливерпүүл, Манчестерийн төмөр зам' багтсан гэж Синклэйр тогтоожээ.
Веддерберний гэр бүл ч мөн тариалангийн аж ахуйн эдийн засагт гүнзгий оролцсон байв. Түүний авга ах Жон Веддерберн Ямайкийн Вестморленд дэх Блэкхийт, Блэкнесс, Блюкасл, Глен Ислей тариалангийн газруудыг эзэмшиж байсан. Эдгээр тариалангийн газруудад ажиллаж байсан хүмүүсийн дунд 1773 онд орчин үеийн Нигерийн Хуучин Калабараас Монтего Бэй рүү Манчестерт нэхсэн нэхмэл эдлэл ачсан хөлөг онгоцоор хууль бусаар наймаалагдсан хүмүүс байжээ.
Роберт Веддерберний ээж нь Розанна хэмээх боол эмэгтэй байсан бол эцэг нь түүнийг хүчирхийлсэн тариалангийн газрын эзэн байв. Ямайкад африк эмээ Талки Амигийнхаа гар дээр өссөн Веддерберн Хатан хааны тэнгисийн цэрэгт алба хааж, Лондон руу явж, олон үндэстний Сент-Жайлст суурьшин, тэргүүлэх радикал үзэлтэн болжээ.
'Global Threads' төслийнхөн Веддерберний тариалангийн газруудад зарим боол ажилчдыг хууль бусаар наймаалсан 'Dreadnought' хөлөг онгоц нь хожим Филипст өмчлөгдсөн 'Success' тариалангийн газарт ч ажилчдыг наймаалж байсныг тогтоосон байна.
Питерлоогийн үед Веддерберн шоронд хоригдож байсан бөгөөд боолуудыг эздийгээ хөнөөхийг уриалсан хэргээр буруутгагдаж байв. Тэрээр Карибын тэнгис даяар боолчлолын эсрэг зэвсэгт тэмцэлд итгэж, Питерлоод хувьсгал эхэлсэн гэж үзэж байжээ.
Питерлоогийн үетэй ойролцоо цаг хугацаанд, боолчлолоос зугтсан олон зуун боолчлолын эсрэг тэмцэгчид Ямайкийн Сент-Катерин дахь тариалангийн газруудад дайралт хийж байв. Тухайн үеийн Британийн захирагч нь санамсаргүй тохиолдлоор Манчестерийн Гүнтэн цолтой байжээ.
Веддерберний тухай баримт бичигт 'Global Threads' төслийн түүхчид 'Питерлоогийн аллагын дараах долоо хоногуудад Веддерберн эрх чөлөө, шударга ёсны далай дамнасан ойлголтыг хамгийн тодорхой орчин үеийн хэлбэрээр илэрхийлсэн. Тэрээр өөрийн дагалдагчдадаа шууд зэрэгцүүлэн харуулсан нь Манчестерт ажилчин хүмүүсийн хөдөлмөрөөс ашиг олж байсан олигархиуд — тэдний төлөөлөл, амьдрах, ажиллах нөхцөлийг сайжруулах эрхийг үгүйсгэж байсан — боолчлогдсон африкчуудад боолчлолын хүчирхийлэл, албадлагыг тулгаж байсан элит, системийн нэг хэсэг байсныг харуулсан' гэж бичжээ.
